Godslastering versus Vrijheid van Meningsuiting

De individualisering van de samenleving

door
Judith Dieudonnée Brouwer

“...Neemt God weg; en de stelling wordt onbetwistbaar dat de menschen in revolutionairen zin vrij en gelijk zijn. Staat en maatschappij vallen uit een; er is een beginsel van ontbinding, dat niet ophoudt, eer de verdeeling op geïsoleerde menschen afstuit, op eenlingen, op individus...”
Guillaume Groen van Prinsterer

Voorwoord
De botsing tussen 'godslastering' en 'vrijheid van meningsuiting' is een actueel onderwerp dat de politiek en de rechterlijke macht de laatste jaren zeer bezig houdt. In mijn scriptie heb ik getracht te doorgronden wat de uitgangspunten zijn geweest van o.a. de 'Venetië Commissie'4 en het 'rapport Radboud Universiteit Nijmegen'. Het verbaasde mij, dat men klakkeloos algemeen geaccepteerde uitgangspunten zoals 'menselijke vrijheid', de positieve uitwerking van de 'vrije discussie´, de gunstige effecten van het 'democratisch principe' accepteerde. Op z'n minst kan men het accepteren van deze algemene uitgangspunten onwetenschappelijk noemen. Aan mij was de taak hier iets meer van te zeggen en te onderzoeken wat in deze maatschappij aan deze algemeen aanvaarde principes ten grondslag ligt. Herman Dooyeweerd heeft in z'n Transcendentale Kritiek hier iets over gezegd. En ook de staatsman filosoof Groen van Prinsterer heeft een visie gegeven op een samenleving, waarbij mensen steeds meer individualistisch aan het worden zijn. Dit gedachtengoed stond tegenover de filosoof John Stuart Mill met zijn 'geloof' in de vrije mens.

Ik heb er geen problemen mee, als men het hier niet mee eens is. Dat mijn visie die ik graag voor een betere prijsgeef voor mijn begeleiders aan de Vrije Universiteit, een onaangename verrassing was viel mij zeer tegen. Het paste evenwel in het door mij gesignaleerde historisme van deze tijd, waarbij het gedachtengoed van Guillaume Groen van Prinsterer en Herman Dooyeweerd als een gepasseerd station wordt gezien. Maar toch had ik van een 'wetenschappelijke' instelling meer openheid verwacht ten aanzien van afwijkende meningen. In dit opzicht deel ik toch enigszins het gedachtengoed van John Stuart Mill.

Mijn dank aan mevrouw prof. mr. dr. E. van Sliedregt en mr. dr. N. Rozemond, die mij hebben voorzien van adviezen en aanwijzingen. Ook dank aan familie, vrienden en kennissen: Paul Brouwer, Matthijs Brouwer, Rachel Brouwer, Mirjam Brouwer, Esther Brouwer, Sandra Grootes, Tanja van der Kooi, Martijn Kwak, Elisa Maccione, Dirk Meijlof, Lisa Saarloos en Etienne Wettingfeld.

Met nadruk wil ik Marijke Vethaak Koelewijn noemen, die in Maart 2006 is overleden, zij heeft mij tijdens dieptepunten in mijn studie telefonisch herhaaldelijk moed ingesproken en aangespoord de studie door te zetten.

Putten, januari 2010
Judith D. Brouwer

U kunt kennis nemen van de volledige scriptie door op deze link te klikken.